सर्वसामान्यांची ‘लाल परी’ आता महागली
महाराष्ट्राची जीवनवाहिनी समजली जाणारी ‘एसटी’ म्हणजेच लाल परीने प्रवास करणे आता महाग झाले आहे. उन्हाळी सुट्ट्यांचा हंगाम सुरू होताच महाराष्ट्र राज्य परिवहन महामंडळाने (MSRTC) प्रवाशांना मोठा झटका दिला आहे. वाढते इंधन दर आणि सुट्ट्यांमधील अतिरिक्त गर्दीचे नियोजन करण्यासाठी महामंडळाने तिकीट दरात १० टक्क्यांनी वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही वाढ १५ एप्रिल २०२६ पासून संपूर्ण राज्यात लागू करण्यात आली आहे
हंगामी भाडेवाढ म्हणजे काय? (What is Seasonal Hike?)
एसटी महामंडळाला विशेषतः दिवाळी, मे महिन्याची सुट्टी आणि मोठ्या जत्रांच्या काळात ‘हंगामी भाडेवाढ’ करण्याचा अधिकार आहे. खाजगी ट्रॅव्हल्स ज्याप्रमाणे सुट्ट्यांमध्ये दुप्पट-तिप्पट भाडे आकारतात, त्या तुलनेत एसटीची वाढ कमी असली, तरी ग्रामीण भागातील प्रवाशांसाठी हा मोठा आर्थिक भार ठरत आहे. यंदा ही वाढ १० टक्के निश्चित करण्यात आली आहे.
महत्त्वाचे बदल आणि कालावधी
- दहा टक्के वाढ: ही वाढ केवळ साध्या बसेस (लाल परी), निमआराम (आशियाड) आणि रात्र सेवा देणाऱ्या बसेससाठी लागू आहे. शिवनेरी किंवा इलेक्ट्रिक बसेसच्या (शिवाई) दरांबाबत स्वतंत्र परिपत्रक काढले जाऊ शकते.
- निश्चित कालावधी: ही दरवाढ कायमस्वरूपी नसून केवळ उन्हाळी हंगामासाठी आहे. १५ एप्रिल ते १५ जून २०२६ या दोन महिन्यांच्या कालावधीनंतर दर पुन्हा पूर्ववत होतील.
- स्वच्छता अधिभार (Cleanliness Surcharge): भाडेवाढीसोबतच महामंडळाने प्रत्येक तिकिटावर ₹२ अतिरिक्त स्वच्छता अधिभार लावला आहे. हा निर्णय बसस्थानके आणि गाड्यांच्या स्वच्छतेचा दर्जा सुधारण्यासाठी घेण्यात आला असून हा अधिभार मात्र कायमस्वरूपी असणार आहे.
तिकीट दरांवर होणारा परिणाम (उदाहरणासह)
जर तुम्ही लांब पल्ल्याचा प्रवास करत असाल, तर तुमच्या खिशाला मोठी कात्री बसणार आहे.
- पुणे ते मुंबई (साधी बस): पूर्वी साधारण ₹२०० तिकीट असेल तर आता ते ₹२२० च्या आसपास जाईल.
- नाशिक ते छत्रपती संभाजीनगर: येथेही प्रवाशांना साधारण २० ते ३० रुपये जास्त मोजावे लागतील. ३. लांब पल्ल्याच्या (उदा. कोल्हापूर ते नागपूर) प्रवासासाठी १०० रुपयांपर्यंत वाढ होऊ शकते.
महिला आणि ज्येष्ठांना दिलासा कायम
एसटी प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, जरी तिकीट दर वाढले असले तरी शासनाच्या सवलतींच्या योजनांवर याचा परिणाम होणार नाही.
- महिला सन्मान योजना: राज्यातील महिलांना मिळणारी ५०% सवलत नवीन वाढीव दरांवरही लागू राहील. म्हणजेच वाढीव दराच्या अर्धेच पैसे महिलांना द्यावे लागतील.
- अमृत ज्येष्ठ नागरिक: ७५ वर्षांवरील नागरिकांना मोफत प्रवास आणि ६५ ते ७५ वयोगटातील नागरिकांना ५०% सवलत पूर्वीप्रमाणेच मिळत राहील.
प्रवाशांमध्ये नाराजीचा सूर
एकीकडे खाजगी ट्रॅव्हल्सचे दर गगनाला भिडलेले असताना एसटी हाच सर्वसामान्यांसाठी एकमेव आधार असतो. मात्र, सुट्ट्यांच्या काळातच होणाऱ्या या दरवाढीमुळे ग्रामीण भागातील प्रवाशांनी नाराजी व्यक्त केली आहे. “दरवर्षी सुट्ट्यांमध्येच का दर वाढवले जातात?” असा सवाल अनेक प्रवासी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून विचारत आहेत.
एसटी महामंडळाने ही वाढ महसूल वाढवण्यासाठी आणि कर्मचाऱ्यांच्या पगाराचा प्रश्न सुटण्यासाठी केल्याचे सांगितले जात आहे. तरीही, प्रवाशांनी प्रवासाचे नियोजन करताना वाढीव दराचा विचार करूनच घराबाहेर पडावे.